Thứ Hai, 28 tháng 3, 2016

Anh Ngô Đình Châu viết về thầy Võ Phá


    Dạo gần đây, DĐ-THTĐ đã ngậm ngùi tiễn đưa hai vị Thầy: Thầy Võ Phá và Thầy Trần Quang Tuấn. Có một thời gian tôi là học trò của Thầy Võ Phá, nhưng đối với Thầy Trần Quang Tuấn thì thú thật hồi ở trường tôi không hề biết Thầy, có lẽ khi Thầy về trường thì tôi đã đi khỏi. Cho nên tôi chỉ có thể viết về Thầy Phá, còn Thầy Tuấn thì xin dành cho người khác.
   Có lẽ học trò Khóa 1 và Khóa 2 hiếm có người học với Thầy Võ Phá, cơ duyên của tôi được học với Thầy Võ Phá là như thế này.
  Khóa 2 chúng tôi là khóa đầu tiên của trường, tham dự lớp 12, niên khóa 1969-1970. Lúc đó còn gọi là lớp Đệ Nhất, trường lập ra 2 lớp Đệ Nhất, lớp Đệ Nhất A (ban A) và Đệ Nhất B (ban B). Tôi học lớp Đệ Nhất A do Lữ thị Ngọc Minh làm Trưởng lớp (sau làm Phó Giám đốc Công ty Chế biến Thực phẩm Vicsan), và Đệ Nhất B do Nguyễn văn Hùng tự Hùng Bò làm Trưởng lớp ( sau là Sĩ quan Hải quân, di tản qua Mỹ năm 1975). Lúc đó Thầy Hồ văn Trai làm Hiệu trưởng, Thầy Trần Minh Đức làm Tổng Giám thị.
     Hai lớp Đệ Nhất này, học tại hai phòng do Quân đội Mỹ xây tặng. Khóa 2 năm đó có gặp một sự kiện khá lạ lùng, trước sau chưa từng có. Chuyện như thế này, có một ông Thầy mới về trường, Thầy dạy Toán, không biết Thầy dạy ra sao mà học trò chẳng ai hiểu. Học trò bèn phản ứng lại bằng cách không chịu vào lớp dự giờ của Thầy, Thầy tự ái bèn xin chuyển đi trường khác. Đó là lớp của Hùng Bò, còn lớp tôi cũng gặp một trường hợp tương tự. Thầy HHT cũng dạy Toán, Thầy vào lớp hầu như chẳng hề nói câu nào, Thầy chỉ cặm cụi chép bài lên bảng, sau đó ra dấu cho học trò chép bài vào tập, chỉ vậy thôi cho đến hết giờ và kéo dài cho đến hết niên học, học như vậy học trò nào không dốt toán mới là chuyện lạ. Nhắc đến 2 trường hợp cá biệt này (và còn nữa!!!), để giải thích tại sao chúng tôi yêu mến biết dường nào những Thầy Cô đã hết lòng hết sức với học trò chúng tôi. 
     Năm đó, tôi học hành chểnh mảng, ham chơi hơn ham học, rất thiện nghệ ngồi quán cà phê đấu láo hơn là vào lớp. Hậu quả tất nhiên, tôi thi hỏng Tú tài hai năm đó.
    Có lần tôi đã viết Khóa 2 học hành kém hơn các khóa khác. Có thằng bạn già của tôi nổi cơn tự ái và phản đối chuyện này. Nó kể, chưa có Khóa nào đào tạo nhiều Bác sĩ như Khóa 2. Nó kê khai ra một loạt Bác sĩ Khóa 2 như: Trần thị Hồng, Nguyễn thị Thanh Toàn, Phan Kim Ngân, Nguyễn Thế Doanh, Phan văn Xái, Trịnh văn Lập, Phạm Ngọc Thạch và sau này có thêm Võ Quốc Hùng tốt nghiệp tại Canada.
     Tôi đáp đúng vậy, Khóa 2 có nhiều Bác sĩ, nhưng tỉ lệ thi đậu rất kém. Trong khi các Khóa sau, nhờ có phương tiện đi học thêm dễ dàng, nên tỉ lệ thi đậu rất cao. Bằng chứng là Khóa 3 mà tôi được biết, thi Tú tài 2, đậu gần như hết khóa, thiệt dể nể.
     Khóa 2 thi Tú tài 2 đậu chưa tới phân nữa, vậy mà học lại lớp 12 ( có nghĩa là lọt xuống Khóa 3) chỉ có 3 người. Tôi và Nguyễn Lan Phương (người Bắc, nhỏ xíu) lọt xuống lớp 12A1, còn Trần Thị Tấn lọt xuống lớp 12A2. Còn các bạn khác tứ tán ở đâu tôi thật không biết, chỉ biết Minh Phượng và Ánh Nga xuống Sài Gòn theo học trường Văn Học.
    Năm này tôi học môn Vạn Vật với Thầy Võ Phá. Lúc đó trường đã phát triển khá lớn, Giáo sư các nơi kéo về rất đông, nên tôi không thể nào biết hết được, và tôi cũng không biết Thầy Võ Phá về trường từ năm nào. Khi Thầy nhận dạy môn Vạn Vật cho lớp 12A1 của chúng tôi, đến lúc đó tôi mới biết Thầy.
     Thầy Phá có bề ngoài của một người đàn ông nhạt nhẽo, nghiêm nghị và lạnh lùng. Tuy nhiên, sau một thời gian ngắn học với Thầy, tôi thấy Thầy chẳng hề nhạt nhẽo, mà còn ngược lại.
        Thầy vào lớp, học trò rần rần đứng dậy chào Thầy. Thầy đi thẳng đến bàn làm việc, để sách vở lên trên, rồi Thầy quay lại đứng giữa bục giảng, hai tay Thầy giang ra, rồi từ từ Thầy hạ tay xuống, nghiêng mình chào học trò:" Mời các em ngồi xuống" Nghi thức chào học trò của Thầy, vừa đẹp đẽ vừa trang trọng. Nghi thức này được lập đi lập lại y chang như thế, như một khuôn mẫu, mỗi khi Thầy vào lớp. Tôi chưa hề thấy một Thầy Cô nào có một phong thái đáp lễ học trò tuyệt vời đến như vậy.
       Tôi đã học môn Vạn Vật này vào năm trước, với một ông Thầy khác, xin lỗi, ông Thầy này đã dạy học trò, một cách hết sức thờ ơ và buồn chán, chúng tôi học mà chỉ mong hết giờ. Còn đối với Thầy Phá thì hoàn toàn khác hẳn, hai giờ học của Thầy trôi qua rất lẹ. Thầy dạy hết sức tài tình và hấp dẫn, chúng tôi say mê theo dõi bài giảng của Thầy một cách thích thú. Thích thú cho đến nổi, ngồi cạnh tôi có thằng bạn tên Nguyễn văn Chuẩn. Sau khi nghe Thầy giảng bài xong, nó chỉ cần nhắm mắt lại tập trung trong vài phút, là có thể thuộc lòng cái dàn bài của bài vừa học. Điều này có nghĩa là bài học nhập vào đầu óc chúng tôi một cách dễ dàng, và không phải ông Thầy nào cũng làm được điều đó. 
        Năm lớp 12, môn Vạn Vật học về Cơ thể con người. Thầy có nói một câu mà tôi nhớ mãi :" càng hiểu biết về cơ thể con người, người ta nghiệm ra được một điều, là có sự hiện diện nhiệm mầu của Thượng đế..."
        Có một hôm, Thầy vào lớp với sắc mặt hầm hầm, học trò ngồi bên dưới sợ nín thở. Giảng bài một hồi, bỗng dưng Thầy dừng lại, rồi  thở dài tâm sự với học trò :" Sáng nay, lúc tôi ngồi trên Phòng Giáo sư chờ đến giờ dạy. Khi chuông reo, tôi đứng lên chuẩn bị đi xuống lớp, thì có anh bạn đồng nghiệp cười cười nói với tôi như thế này :" từ từ đã anh Phá, đi đâu mà vội, ngồi chơi thêm 5-10 phút nữa, có sao đâu!" Tôi bực tức trả lời ngay rằng :" Thưa anh, tôi không muốn đánh cắp thời giờ của học trò tôi"....
        Tôi giã từ trường năm 1971, từ đó tôi không còn gặp Thầy nữa. Mãi về sau, tôi mới thấy Thầy xuất hiện trên Đặc san rồi trên Diễn đàn. Tôi lấy làm lạ Thầy Cô dạy học ở trường rất đông, mà chỉ có một số rất ít ỏi Thầy Cô lên tiếng trên Diễn đàn hay trên ĐS và hình như Thầy Võ Phá xuất hiện nhiều nhất. Có thời gian Thầy rất thích xướng họa thơ Đường trên DĐ, có một tay học trò ngớ ngẩn nào đó đã phê bình chỉ trích việc này. Anh ta đã không phân biệt được, chúng ta chống chính sách bá quyền của Trung Quốc, nhưng không chống người Trung Quốc cũng như văn hóa Trung Quốc. Cha ông chúng ta ngày xưa vừa đánh giặc Tàu vừa xướng họa thơ Đường đó anh bạn ạ. Từ đó Thầy cụt hứng, có lẽ chỉ còn làm thơ trong âm thầm, thiệt tội nghiệp.
        Năm 2011, tôi có về thăm quê nhà. Có một bữa, tôi cùng với Kim Duyên và Liên Minh đến nhà thăm Thầy Phá. Nhà Thầy thuộc khu vực Tam Hà- Thủ Đức, ngôi nhà mang một phong cách khá đặc biệt. Tôi ngồi trong vườn nhà Thầy và lặng lẽ quan sát. Hình như cuộc sống bát nháo ngoài kia không hề ảnh hưởng đến nơi này. Trong thời buổi tấc đất tấc vàng, Thầy thản nhiên dành một khoảng sân rộng trước nhà chỉ để trồng cỏ xanh mướt. Giữa sân Thầy trồng một cây bàng Mã lai, xòe tán hình cây dù rất đẹp, đây là một loại cây lạ mà tôi chưa hề gặp, gần đó Thầy trồng một cây sa kê cao lớn tỏa bóng mát. Khu vườn toát lên một vẻ êm ả, thư thái và mát rượi đến tận cùng.
        Thầy Cô tiếp chúng tôi rất vui vẻ. Thầy hỏi tôi trước kia đi lính thuộc đơn vị nào, tôi nói tôi thuộc đơn vị Trung đoàn 14- Sư đoàn 9. Thầy ồ lên ngạc nhiên, Thầy nói trước kia Thầy có thời Thầy là Sĩ quan thuộc Trung đoàn 15 cũng thuộc Sư đoàn 9. Thầy kể tiếp, sau 75 Thầy có đi Cải tạo, sau khi được thả về, Thầy không được dạy ở THTĐ nữa mà sang dạy bên Trường Đức Minh. Thầy dạy thêm chừng vài năm thì Thầy nghỉ dạy. Tại sao? tôi không dám hỏi. Rồi thôi, Thầy trò chia tay, Thầy tặng tôi quyển sách "Tôi học làm Thầy" do Thầy là tác giả.
        Chuyện của Thầy đến đây tưởng chừng đã hết, nhưng không phải vậy. Tôi mang quyển sách về nhà rồi nghiền ngẫm. Khi đọc xong, tôi thấy nổi lên trong lòng một cảm xúc, hay đúng hơn là một "thắc mắc buồn rầu" không sao tả được. Trong cuộc chiến oan khiên vừa qua, điểm đứng của Thầy là ở chỗ nào, sao bóng dáng của Thầy bàng bạc nơi nào cũng có. Đã có nhiều lần tôi định hỏi Thầy, nhưng rồi thôi, tôi ngần ngại vì e đụng đến một miền riêng tư u uẩn của Thầy. Dạo gần đây, qua Thầy Lưu Anh Dũng, tôi được biết Thầy rất tâm đắc với bài thơ Bạc Tần Hoài của Đỗ Mục. A ha! Bạc Tần Hoài ư ?, hình như tôi đã lờ mờ đoán được tâm sự của Thầy.
        Nay Thầy đã nằm xuống, như mọi người Việt Nam bình thường khác, Thầy đã rủ sạch mọi tai ương thảm khốc, đã đổ xuống vai những người sinh ra trong cuộc chiến tức tưởi vừa qua. Nay nắp áo quan đã đóng xuống, theo qui luật, người ta không bàn luận chuyện thành bại của một đời người vừa khuất bóng.
        Mọi chuyện hãy khép lại, nhưng có một chuyện vẫn vĩnh hằng trong lòng tôi. Đó là, Thầy là một trong những Thầy Cô mà tôi ngưỡng mộ và kính mến đến vô cùng. Thầy vừa có tài mà lại vừa có tâm, đã ảnh hưởng sâu đậm đến học trò. Thầy chớ bao giờ nói chuyện Quốc văn Giáo khoa thư, nhưng chúng tôi vẫn cảm nhận được tâm ý của Thầy, qua việc Thầy mang chính bản thân của mình, với hành động cử chỉ, đã làm tấm gương sáng dạy dỗ học trò. Người xưa có nói "khẩu giáo không bằng thân giáo", Thầy đã làm đúng y như vậy, đã hun đúc cho học trò một tính khí vừa cao quí vừa cao ngạo, là sống trên đời phải có "sĩ khí", nếu không "thà nát với cỏ cây".
        Theo tôi nghĩ, không phải ông Thầy nào cũng hết lòng hết sức với học trò, không phải ông Thầy nào cũng coi giáo dục là sự nghiệp cao quí, và không phải ông Thầy nào cũng được học trò yêu mến bái phục. Riêng tôi, Thầy Võ Phá là một trong những Thầy Cô xuất sắc "hiếm hoi" của trường THTĐ ( tôi đã hết sức đắn đo khi viết lên nhận xét này, dĩ nhiên nó hết sức chủ quan và hạn hẹp, tuy nhiên đó là điều thật lòng của tôi).
        Cuộc đời dẫu có phù vân. Ở trong mây nổi có phần thiên thu (thơ Nguyên Sa). Tôi thắp một nén nhang tưởng niệm Thầy tôi, Võ Phá.
       - Lạy Thầy, Thầy đi, xin đừng ngoảnh lại, của trần gian xin để lại nơi này.
       - Lạy Thầy. Thầy đi. Vĩnh biệt.
                           Học trò cũ. NĐC.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét